Netcongestie uitgelegd: wat betekent een vol stroomnet voor u?
Het elektriciteitsnet wordt steeds intensiever gebruikt. Wat is netcongestie, waardoor ontstaat het en wat kunt u zelf doen?
Ons elektriciteitsgebruik verandert snel. We rijden steeds vaker elektrisch, verwarmen woningen en bedrijfspanden met elektriciteit en wekken zelf energie op met zonnepanelen. Daardoor wordt het elektriciteitsnet op steeds meer plaatsen zwaar belast.
Op momenten waarop veel mensen en bedrijven tegelijkertijd elektriciteit gebruiken of terugleveren, kan de beschikbare transportcapaciteit onvoldoende zijn. Dit noemen we netcongestie.
Maar wat betekent dat precies voor uw woning of bedrijf? En belangrijker: wat kunt u doen als u met netcongestie te maken krijgt?
Het elektriciteitsnet hoeft niet alleen groter. We moeten het vooral slimmer gebruiken
Wat is netcongestie?
Netcongestie betekent dat er op een bepaald moment en op een bepaalde plaats meer elektriciteit wordt gevraagd of aangeboden dan het elektriciteitsnet veilig kan transporteren. Netbeheer Nederland vergelijkt het met een file: wanneer te veel verkeer tegelijkertijd over dezelfde weg wil, ontstaat vertraging. Bij elektriciteit gaat het om de beschikbare transportcapaciteit van kabels, transformatoren en andere onderdelen van het elektriciteitsnet.
Het probleem ontstaat dus niet simpelweg omdat Nederland “te weinig stroom” heeft.
Wat is het probleem eigenlijk?
Het probleem is vooral dat de elektriciteit niet altijd op het juiste moment en op de juiste plaats kan worden vervoerd.
Een zonnige middag is daar een goed voorbeeld van. Veel zonnepanelen produceren tegelijkertijd elektriciteit. Op een ander moment, bijvoorbeeld aan het einde van de middag en in de avond, kan juist de vraag naar elektriciteit sterk toenemen.
De overheid noemt bijvoorbeeld de periode tussen 16.00 en 21.00 uur als een belangrijk moment waarop de elektriciteitsvraag hoog kan zijn.
Waarom ontstaat netcongestie?
Er is niet één oorzaak. Netcongestie is het gevolg van verschillende ontwikkelingen die tegelijkertijd plaatsvinden.
1. We gebruiken steeds meer elektriciteit
- Meer elektriciteitsverbruik
- Meer duurzame opwek
- Vraag en aanbod sluiten niet altijd aan
Elektriciteit neemt een steeds belangrijkere plaats in onze energievoorziening in.
Denk bijvoorbeeld aan:
- elektrische auto’s;
- laadpalen;
- warmtepompen;
- inductiekookplaten;
- elektrische boilers;
- bedrijfsmachines;
- datacenters;
- elektrificatie van productieprocessen.
Vooral wanneer veel van deze apparaten tegelijkertijd worden gebruikt, ontstaan hoge pieken in het elektriciteitsverbruik.
2. We wekken steeds meer elektriciteit zelf op
Ook de andere kant van het elektriciteitsnet verandert.
Het aantal zonnepanelen en andere duurzame energiebronnen is sterk toegenomen. Daardoor wordt elektriciteit steeds vaker lokaal opgewekt.
Op zonnige momenten kan er veel elektriciteit worden geproduceerd, terwijl de vraag op datzelfde moment relatief laag is.
Dat kan zorgen voor congestie aan de kant van de teruglevering.
3. Vraag en aanbod vallen niet altijd samen
Dit is misschien wel de eenvoudigste manier om netcongestie uit te leggen.
Stel:
12.00 uur
- Veel zonne-energie
- Relatief weinig huishoudelijk verbruik
- Bedrijven gebruiken minder energie door pauze
Veel elektriciteit wordt teruggeleverd
Maar:
18.00 uur
- Weinig zonne-energie
- Veel elektrische auto’s worden geladen
- Huishoudens koken
- Warmtepompen draaien
Veel elektriciteit wordt tegelijkertijd gevraagd
Het elektriciteitsnet moet beide situaties kunnen verwerken.
Is het elektriciteitsnet dan gewoon te klein?
Gedeeltelijk, maar zo eenvoudig ligt het niet.
Nederlandse netbeheerders zijn volop bezig met het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet. Tegelijkertijd groeit de vraag naar transportcapaciteit sneller dan de uitbreiding op sommige locaties kan worden gerealiseerd.
Daarom wordt niet alleen gekeken naar meer kabels en grotere transformatoren, maar ook naar slimmer gebruik van de bestaande capaciteit.
Netbeheer Nederland benoemt daarom naast netuitbreiding ook flexibiliteit als belangrijke oplossing. Door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, kan de bestaande netcapaciteit beter worden benut.
Wat merkt u van netcongestie?
Dat hangt sterk af van uw situatie en locatie.
Voor een bestaande woning betekent netcongestie niet automatisch dat u binnenkort zonder stroom komt te zitten. De Rijksoverheid geeft aan dat een bestaande aansluiting en het huidige gebruik in principe gewoon blijven functioneren wanneer u geen nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt.
De gevolgen zijn vooral merkbaar wanneer u meer elektriciteit wilt gaan gebruiken, opwekken of terugleveren.
Bijvoorbeeld wanneer u:
- een zwaardere aansluiting nodig heeft;
- een nieuwe woning wilt laten aansluiten;
- een bedrijf wilt uitbreiden;
- extra laadpalen wilt plaatsen;
- een grote warmtepomp wilt installeren;
- extra zonnepanelen wilt plaatsen;
- meer elektriciteit wilt terugleveren.
In gebieden waar onvoldoende capaciteit beschikbaar is, kunnen aanvragen op een wachtlijst terechtkomen.
Voor bedrijven kan de impact aanzienlijk groter zijn.
Een onderneming die wil uitbreiden, verduurzamen of elektrificeren kan bijvoorbeeld tegen de grenzen van de bestaande aansluiting aanlopen.
Denk aan een bedrijf dat:
meer machines → meer elektriciteit → zwaardere aansluiting nodig
of:
meer laadpalen → hoger piekvermogen → onvoldoende transportcapaciteit
Ook teruglevering kan een probleem worden wanneer een bedrijf veel zonnepanelen heeft en de beschikbare capaciteit voor invoeding beperkt is.
RVO noemt verschillende oplossingen voor bedrijven, waaronder energiesturing, energieopslag, elektriciteitsconversie, flexibele contracten en energiehubs.
Kan een batterij helpen tegen netcongestie?
Ja, een batterij kan in bepaalde situaties helpen, maar een batterij lost netcongestie niet automatisch op.
Een batterij kan bijvoorbeeld elektriciteit opslaan wanneer er voldoende capaciteit beschikbaar is en deze energie later gebruiken wanneer de vraag hoger ligt.
Bij een bedrijf kan een batterij bijvoorbeeld helpen om piekverbruik af te vlakken.
Zonder batterij
Netafname:
▂▃▅▇ PIEK ▇▅▃▂
Met batterij
Netafname:
▂▃▅▅ afgevlakte piek ▅▅▃▂
De batterij levert tijdens een piekmoment een deel van het benodigde vermogen.
RVO noemt elektriciteitsopslag dan ook expliciet als één van de oplossingsrichtingen bij netcongestie.
Maar let op: een batterij moet daarvoor slim worden aangestuurd. Een batterij die op het verkeerde moment laadt of ontlaadt, kan de belasting van het elektriciteitsnet juist verhogen. Ook het Rijk benadrukt dat het effect van batterijen afhankelijk is van de laad- en ontlaadstrategie.
Wat kunt u zelf doen tegen netcongestie?
Er bestaat niet één oplossing. Vaak is juist een combinatie van maatregelen het meest effectief.
1. Gebruik elektriciteit op slimme momenten
Een wasmachine, laadpaal, warmtepomp of ander elektrisch apparaat hoeft niet altijd op hetzelfde moment te draaien.
Met slimme energiesturing kan het energieverbruik worden verschoven naar momenten waarop meer elektriciteit beschikbaar is.
2. Gebruik meer van uw eigen zonne-energie
Heeft u zonnepanelen?
Dan kunt u proberen om zoveel mogelijk van uw opgewekte elektriciteit direct zelf te gebruiken.
Bijvoorbeeld door:
- een elektrische auto overdag te laden;
- een warmtepomp slim aan te sturen;
- een boiler op te warmen;
- energie op te slaan in een thuisbatterij.
Zelf opgewekte elektriciteit direct gebruiken vermindert de hoeveelheid elektriciteit die u teruglevert aan het net. Bovendien wordt het vanaf 1 januari 2027 financieel belangrijker om zelf opgewekte energie te benutten, omdat de salderingsregeling dan stopt.
3. Energie opslaan in een batterij
Een thuisbatterij of zakelijke batterij kan overtollige elektriciteit tijdelijk opslaan.
Bijvoorbeeld:
Overdag
- zonnepanelen produceren veel energie
- woning gebruikt een deel
- batterij slaat een deel op
’s avonds
- weinig of geen zonne-energie
- batterij levert opgeslagen energie
- woning gebruikt minder elektriciteit van het net
Voor bedrijven kan een grotere batterij daarnaast worden ingezet voor bijvoorbeeld peak shaving en flexibiliteit.
4. Slim energiemanagement
Een Energy Management System (EMS) kan verschillende onderdelen van uw energievoorziening met elkaar laten samenwerken.
Bijvoorbeeld:
- zonnepanelen
- batterij
- laadpalen
- warmtepomp
- bedrijf
- elektriciteitsnet
Het systeem bepaalt vervolgens wanneer energie wordt opgewekt, opgeslagen of gebruikt.
Voor bedrijven is energiesturing inmiddels één van de belangrijke oplossingsrichtingen bij netcongestie.
5. Samenwerken in een energiehub
Voor bedrijventerreinen kan een energiehub interessant zijn.
Meerdere bedrijven stemmen daarbij hun energieverbruik, opwek en eventueel opslag op elkaar af.
Een bedrijf kan bijvoorbeeld veel zonne-energie produceren op een moment waarop een ander bedrijf juist veel elektriciteit nodig heeft.
Zo wordt lokaal opgewekte energie beter benut en kan de beschikbare netcapaciteit slimmer worden gebruikt. RVO beschrijft energiehubs als een manier waarop bedrijven ondanks netcongestie kunnen verduurzamen en groeien.
Wordt het elektriciteitsnet de komende jaren nog voller?
Dat is een terechte vraag.
De verwachting is dat de vraag naar elektriciteit verder verandert door verdere elektrificatie. Tegelijkertijd wordt het elektriciteitsnet op grote schaal uitgebreid.
Het is daarom niet juist om te zeggen dat “het hele Nederlandse elektriciteitsnet vol zit”.
Netcongestie is namelijk lokaal en tijdsafhankelijk. De situatie kan per provincie, netgebied en zelfs per aansluiting verschillen. Netbeheer Nederland benadrukt dit onderscheid ook nadrukkelijk.
Daarom is het belangrijk om altijd naar uw specifieke locatie en energieprofiel te kijken.
Veelgestelde vragen over netcongestie
Wat betekent netcongestie?
Netcongestie betekent dat er op een bepaalde plaats en op bepaalde momenten onvoldoende capaciteit beschikbaar is om alle gevraagde of aangeboden elektriciteit veilig te transporteren.
Kan ik door netcongestie zonder stroom komen te zitten?
Dat risico bestaat in extreme situaties, maar voor bestaande aansluitingen is dit niet het normale gevolg van netcongestie. Netbeheerders nemen maatregelen om overbelasting en storingen te voorkomen. De Rijksoverheid geeft aan dat de kans op afschakeling van woningen voorlopig klein is.
Kan ik nog een zwaardere aansluiting krijgen?
Dat hangt af van uw locatie en de beschikbare netcapaciteit. Sinds 1 juli 2026 gelden nieuwe prioriteringsregels voor nieuwe of zwaardere aansluitingen in congestiegebieden.
Kan ik nog zonnepanelen plaatsen bij netcongestie?
Dat hangt af van uw situatie en aansluiting. Netcongestie kan vooral gevolgen hebben voor de mogelijkheid om elektriciteit terug te leveren. Laat daarom vooraf controleren welke mogelijkheden op uw locatie beschikbaar zijn.
Helpt een thuisbatterij tegen netcongestie?
Een thuisbatterij kan helpen om meer eigen zonne-energie op te slaan en op een later moment te gebruiken. Daarmee kan de hoeveelheid teruglevering worden verminderd. Een batterij is echter geen automatische oplossing voor netcongestie; de aansturing en het energieprofiel zijn belangrijk.
Helpt een zakelijke batterij tegen netcongestie?
Een zakelijke batterij kan onder andere worden ingezet voor peak shaving, energieopslag en flexibiliteit. Daarmee kan een bedrijf zijn belasting van het elektriciteitsnet op bepaalde momenten beperken. Of dit daadwerkelijk een oplossing biedt, moet per bedrijf worden onderzocht.
Wat is het verschil tussen netcongestie en transportschaarste?
Transportschaarste gaat vooral over een verwachte toekomstige overschrijding van de beschikbare transportcapaciteit. Netcongestie gaat over onvoldoende capaciteit op specifieke momenten en locaties. In de dagelijkse praktijk worden beide begrippen regelmatig door elkaar gebruikt.
Kan een EMS helpen tegen netcongestie?
Ja. Een EMS kan energieverbruik, opwek en opslag slim op elkaar afstemmen. Hierdoor kan bijvoorbeeld een laadpaal op een ander moment laden of kan een batterij worden ingezet om een piek op te vangen.
Is netcongestie alleen een probleem voor bedrijven?
Nee. Het probleem raakt zowel bedrijven als huishoudens. De gevolgen verschillen echter sterk per aansluiting en locatie. Voor bedrijven gaat het vaak om uitbreiding, verduurzaming en transportcapaciteit. Voor huishoudens kan het bijvoorbeeld relevant worden bij een nieuwe of zwaardere aansluiting of bij bepaalde uitbreidingen van de energievoorziening.
Wanneer is een batterij interessant?
Dat hangt af van uw energieverbruik, zonnepanelen, aansluiting en doelstelling. Een batterij moet daarom niet alleen op capaciteit worden geselecteerd. Het complete energieprofiel bepaalt welke oplossing technisch en financieel interessant kan zijn.
Wat betekent netcongestie voor uw situatie?
Netcongestie is een groot landelijk vraagstuk, maar de oplossing begint vaak lokaal.
Bij NewSolar kijken we daarom niet alleen naar de batterij of installatie zelf. We kijken naar het complete plaatje:
Uw energieverbruik → uw zonnepanelen → uw aansluiting → uw pieken → uw toekomstplannen
Daarna bekijken we welke oplossingen mogelijk zijn.
Dat kan bijvoorbeeld een thuisbatterij, zakelijke batterij, energiemanagementsysteem, slimme laadoplossing of combinatie van meerdere technieken zijn.
Niet minder energie gebruiken, maar energie slimmer gebruiken. Daar begint de oplossing.
Klaar voor een slimmer energiesysteem?
Heeft u vragen over netcongestie, energieopslag of de mogelijkheden voor uw woning of bedrijf?
NewSolar brengt uw energieprofiel en mogelijkheden in kaart en geeft u een helder en eerlijk advies.